Diabetische Retinopathie

Wist u dat er schattingen zijn dat ongeveer 30% van alle suikerziekte patiënten rondloopt zonder dat ze weten dat ze suikerziekte hebben1? Daarnaast komt suikerziekte (diabetes mellitus) in de Westerse wereld steeds vaker voor. Naast afwijkingen van de zenuwen (neuropathie) geeft suikerziekte ook afwijkingen aan de bloedvaten, waaronder die van het oog. Het is dus belangrijk om als suikerziektepatiënt regelmatig uw ogen te laten controleren op een eventuele diabetische retinopathie (afwijkingen op het netvlies die veroorzaakt worden door suikerziekte).

Netvliescontrole

  • Hoe vaak: Het vroegtijdig opsporen van afwijkingen kan ervoor zorgen dat er al in een vroeg stadium behandeld kan worden (waar nodig). Het doel hiervan is verlies van gezichtsscherpte te voorkomen/verminderen. Afhankelijk van verschillende (individuele) factoren wordt een 1- of 2-jaarlijkse controle aanbevolen. Bij afwijkingen (ofwel ‘diabetische retinopathie’) kunnen deze intervallen, waar nodig, worden verkort.
  • Waar en hoe: Vaak wordt het onderzoek uitgevoerd in een ziekenhuis/praktijk waarbij een oogarts/optometrist het netvlies beoordeeld op afwijkingen die passen bij een diabetische retinopathie. Tegenwoordig wordt er echter ook steeds vaker een foto van het netvlies gemaakt (bijvoorbeeld bij een opticien) die dan wordt beoordeeld. 

Symptomen

Suikerpatiënten kunnen klachten krijgen van een verminderd zicht in 1 of beide ogen. Dit verminderde zicht kan verschillende oorzaken hebben, zoals het ontstaan van staar en/of door een diabetische retinopathie. De diabetische retinopathie kan ook weer op verschillende manier het zicht aantasten. Bijvoorbeeld door de lekkage van vocht in het centrum van het netvlies, ofwel de gele vlek. Daarnaast kunnen diabeten een glasvochtbloeding krijgen, ook door de diabetische retinopathie. Vaak gaat dit gepaard met plots slechter zien en/of plots bewegende vlekjes. Vochtlekkage in het netvlies geeft over het algemeen een langzame achteruitgang van de gezichtsscherpte. Ook staar geeft meestal een langzame daling van het zicht. 

De Oogcheck

Fundusfoto bij diabetische retinopathie

Er zijn schattingen dat 30% van alle suikerziekte patiënten nog weet dat hij/zij diabetes heeft1. Om complicaties van suikerziekte te voorkomen is het belangrijk om deze groep mensen op te sporen. Bij De Oogcheck worden er foto’s gemaakt van uw netvlies waardoor een diabetische retinopathie kan worden opgespoord. Daarnaast kunnen we met deze foto’s ook het risico op andere ziektes bepalen, zoals het risico op glaucoom (het 'primair open kamerhoek glaucoom' en het 'normale druk glaucoom') en (leeftijdsgebonden) maculadegeneratie. Om ook toekomstige veranderingen te kunnen opsporen valt het te overwegen om regelmatig uw ogen te laten controleren, bijvoorbeeld elke 2-4 jaar. 

Verschillende vormen

Er zijn verschillende vormen en/of stadia van een diabetische retinopathie. Bij een milde vorm is er vaak nog weinig aan de hand. Echter, als de retinopathie verergert dan kan het zicht uiteindelijk toch bedreigd raken. Daarnaast is er ook een vorm die al in een vroeg stadium het zicht kan aantasten, er is dan sprake van vochtlekkage in het centrum van het netvlies, de macula. Welke vorm u heeft en hoe die dient te worden aangepakt, dat hoort u van uw oogarts. Het is echter voor alle vormen van belang om de instelling van zowel de suikerziekte, de bloeddruk als het cholesterol goed in de hand te houden en zo nodig nog verder te verbeteren. 

Onderzoek

OCT van diabetische macula oedeem

Er zijn verschillende onderzoeken mogelijk om een diabetische retinopathie op te sporen. We zullen de meest gebruikte methodes hieronder kort bespreken:

  • Funduscopie: Hierbij wordt door de oogarts het netvlies onderzocht op kenmerken van een diabetische retinopathie. Hierbij worden vrijwel altijd pupilverwijdende oogdruppels gegeven. U ontvangt vrijwel altijd direct de uitslag. Vooraf wordt bij dit onderzoek ook vaak de gezichtsscherpte gemeten.
  • OCT scan (netvliesscan): Bij dit onderzoek wordt er een scan gemaakt van de macula. Hierop is te zien of er vocht aanwezig is in de macula. Vocht in de macula vermindert vaak de gezichtsscherpte en het is belangrijk om dit op te sporen en (eventueel) te behandelen.
  • Fundusfoto (netvliesfoto): Hierbij wordt er een foto van het netvlies gemaakt die vervolgens wordt beoordeeld.
  • Fluorescentie-angiografie: Bij dit onderzoek wordt er een speciale vloeistof ingespoten in de bloedbaan die de functie van de bloedvaten in de ogen afbeeldt. Dit geeft aanvullende informatie over waar er precies vocht lekt en kan tevens gebieden laten zien die geen of te weinig zuurstof krijgen. Dit onderzoek wordt alleen uitgevoerd op indicatie van een oogarts.

Behandeling

Vitrectomie
  • Goede instelling suikerziekte, bloeddruk, cholesterolDit is eigenlijk de 1e, en misschien ook wel de belangrijkste, stap bij een diabetische retinopathie. Hoe beter de suikerziekte (en de bloeddruk en het cholesterol) zijn ingesteld, des te beter de prognose.
  • Laserbehandeling: Er zijn een aantal redenen om het netvlies te laseren bij suikerziekte. Dat kan bijvoorbeeld zijn bij vocht in het netvlies, maar ook bij patiënten die een glasvochtbloeding hebben gehad. Of laserbehandeling nodig is hoort u van uw oogarts. Bij een laserbehandeling ontvangt u pupilverwijdende oogdruppels. Soms worden beide ogen tegelijk behandeld, soms maar 1 tegelijk. Bij sommige patiënten zijn meerdere behandelingen nodig, bij anderen maar 1. Een laserbehandeling van het netvlies kan verder ook variëren in duur. 
  • Injecties: Indien patiënten vocht in de macula hebben dan wordt er tegenwoordig ook vaak een behandeling gegeven met (Avastin) injecties. Daarnaast zijn er nog andere redenen om bij suikerziekte patiënten deze injecties te geven. Of u hiervoor in aanmerking komt hoort u van uw oogarts. Vaak worden deze injecties 3 keer achter elkaar gegeven met een periode van 4 weken tussen elke prik. Hierna wordt er gekeken of het vocht is verdwenen en of het zicht is verbeterd. Vervolgens wordt, in overleg met u, besloten over het vervolgbeleid (doorgaan of stoppen). Ook kunnen deze injecties eventueel gecombineerd worden met laserbehandeling en/of een operatie.
  • Operatie: Bij een glasvochtbloeding die niet spontaan wil verbeteren is het soms nodig om het bloed operatief te verwijderen met een vitrectomie. Ook kan het noodzakelijk zijn om het netvlies te opereren als er teveel wordt getrokken aan het netvlies. Het netvlies kan dan uiteindelijk namelijk gaan loslaten wat kan leiden tot blindheid. Tijdens een vitrectomie (operatie, zie het plaatje hierboven) kan meteen ook het netvlies worden gelaserd. Het kan ook noodzakelijk zijn om een staaroperatie te verrichten, bijvoorbeeld als het netvlies niet meer zichtbaar is door de staar. 

Slechtziendheid / hulpmiddelen

  • Ergra Low Vision: Ergra Low Vision is al meer dan vijftig jaar specialist op het gebied van low vision in Nederland en Duitsland. Hun specialisten werken in meer dan 200 ziekenhuizen, zorgcentra en oogklinieken en werken nauw samen met ruim 400 oogartsen. Ze hebben met alle zorgverzekeraars een overeenkomst. Ergra Low Vision is vooral gericht op het geven van advies over, en het aanmeten van, optische hulpmiddelen voor thuis of op het werk. Naast de gebruikelijke optische hulpmiddelen kunt u bij Ergra Low Vision ook terecht voor producten die het dagelijks leven kunnen vereenvoudigen of veraangenamen. Meer weten over Low Vision advies en voorlichting? Bel dan met 070 – 311 40 70 of mail naar info@ergra-low-vision.nl.
  • Koninklijke Visio: Koninklijke Visio is het expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen. Bij Visio kan iedereen terecht met vragen over slechtziend of blind zijn. Visio biedt informatie en advies, maar ook verschillende vormen van onderzoek, begeleiding, revalidatie, onderwijs en wonen. Deze diensten zijn er voor mensen die slechtziend of blind zijn, ook als zij daarnaast een verstandelijke, lichamelijke of andere zintuiglijke beperking hebben. Persoonlijk en professioneel betrokkenen kunnen ook bij Visio terecht voor informatie en deskundigheidsbevordering. Wilt u meer informatie of wilt u een beroep doen op de diensten van Visio, dan kunt u contact opnemen met de Cliëntservicelijn door te bellen met 088 585 85 85. Of u stuurt een e-mail naar info@visio.org.

Patiëntenverenigingen:

  • Diabetes Vereniging:Deze vereniging behartigt de belangen van patiënten met diabetes. Voor meer informatie kunt u terecht op www.dvn.nl of bellen met 033-463 05 66.
  • Het Diabetesfonds:Dit fonds maakt zich sterk om diabetes en complicaties daarvan te voorkomen en te genezen. Voor meer informatie kunt u terecht op www.diabetesfonds.nl. U kunt ook bellen met 033-462 20 55 of mailen naar info@diabetesfonds.nl

Referenties

1) http://www.oogheelkunde.org/uploads/VS/qr/VSqrAwWsMsiAu4bXQLv1uQ/Richtlijnen-Diabetische-Retinopathie-.pdf (pagina 31).

Mocht u naar aanleiding van deze informatie nog vragen hebben dan kunt u contact met ons opnemen via info@deoogcheck.nl.

Deze folder is onderdeel van Oogzorg Nederland B.V. Aan deze folder kunnen geen rechten worden ontleend.