Droge ogen

Uit onderzoek is gebleken dat ongeveer 5-15%van de bevolking enige mate van droge ogen heeft. Met het ouder worden wordt de kans op het ontwikkelen van droge ogen steeds groter. Daarnaast hebben vrouwen meer kans op droge ogen dan mannen en hebben mensen die contactlenzen dragen meer kans op droge ogen dan mensen die geen contactlenzen dragen. Jaarlijks bezoeken vele mensen met (klachten van) droge ogen de oogarts. Over het algemeen is het een chronische aandoening. Wij hopen u met onderstaande informatie uitleg te geven over onder andere de symptomen, de oorzaken en de behandelingen van droge ogen. 

 

De traanfilm

De traanfilm is het laagje vocht wat op de oogbol ligt. Dit laagje vocht is erg belangrijk voor de gezondheid van het oog, maar ook om goed scherp te kunnen zien. Als de traanfilm niet goed van kwaliteit is, dan kan dit uiteindelijk een wazig beeld veroorzaken. De traanfilm bestaat uit een 3-tal verschillende lagen. De binnenste laag (‘mucous layer’) is een slijmerige laag die zorgt voor de hechting aan het hoornvlies. Deze laag wordt gemaakt door cellen in het slijmvlies van het oog (de ‘conjunctiva’). De middelste laag (‘aqeous layer’) is een waterige laag. Deze wordt gemaakt door de traanklier, die zich aan de buiten- en bovenzijde van het oog bevindt, en door kleine traankliertjes in het slijmvlies van het oog. De buitenste laag (‘lipid layer’) bestaat uit een vettige laag en wordt geproduceerd door de klieren van Meibom, die zich op de randen van de oogleden bevinden (zowel boven als onder). Deze vettige laag voorkomt (te snelle) verdamping van de traanfilm. Alle lagen van de traanfilm bevatten essentiële stoffen die ervoor zorgen dat de ogen gezond blijven.

Oorzaken

Droge ogen worden veelal veroorzaakt door:

  • te weinig traanvochtproductie en/of;
  • een slechte kwaliteit van de traanfilm en/of;
  • toegenomen verdamping van de tranen en/of;
  • onvoldoende knipperen van ogen.

Al deze oorzaken komen vaak voor en er is regelmatig sprake van een combinatie van enkele oorzaken. Factoren die verder van invloed zijn op bovenstaande oorzaken zijn bijvoorbeeld bepaalde medicijnen, veranderingen in de hormoonhuishouding, de ziekte van Sjögren en ontstekingen van de ogen. De oogarts (en/of de optometrist) is in veel gevallen in staat om aan te geven wat de oorzaak is. Het zal echter lang niet altijd mogelijk zijn om een exacte oorzaak vast te stellen, omdat er vaak sprake is van een verminderde kwaliteit van de traanfilm bij het ouder worden, met name bij vrouwen, zonder aanwijsbare reden. De behandeling  van droge ogen is in bijna alle gevallen hetzelfde en richt zich met name op het langer en beter vochtig houden van de ogen (zie beneden het kopje ‘behandeling’). 

Symptomen

Droge ogen kunnen een verscheidenheid aan klachten en symptomen geven. Veelvoorkomende klachten zijn:

  • branderige ogen;
  • prikkende ogen;
  • rode ogen;
  • wazig zien;
  • het gevoel alsof er zand in de ogen zit;
  • een druk op of achter de ogen;
  • tranende ogen (zogenaamde ‘reflextranen’);
  • last van het (zon/dag)licht;
  • geïrriteerde ogen

Sommige mensen hebben met name last in de ochtend, echter veel mensen krijgen vooral in de loop van de dag klachten. Dit komt veelal doordat de ogen overdag blootstaan aan de (buiten)lucht. Daarnaast gaan mensen over het algemeen minder vaak knipperen met hun ogen als ze geconcentreerd bezig zijn (bijvoorbeeld bij het lezen van een boek, achter de computer, of bij televisie kijken). Verder heeft ook het milieu invloed op de vochtigheid van de ogen. Zo kan een airconditioning of verwarming ook zorgen voor meer verdamping van de traanfilm.

Behandeling

De behandeling van droge ogen richt zich op het langer en beter vochtig houden van de ogen. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden. Zo kunt u 1 tot 2 maal per dag gebruik maken van warme kompressen. Daarnaast wordt geadviseerd om regelmatig te pauzeren indien u geconcentreerd werk doet (lezen, computeren, televisiekijken bijvoorbeeld) zodat de traanfilm weer kan herstellen van het verminderde knipperen tijdens deze activiteiten. Tot slot kunt u gebruik maken van kunsttranen (druppels tegen droge ogen). Mensen die contactlenzen dragen en die last hebben van droge ogen kunnen, naast alle bovenbeschreven maatregelen, overleggen met hun contactlensspecialist over de mogelijkheden op contactlensgebied. Soms helpt het om over te stappen op een ander contactlenssysteem en/of andere contactlensvloeistof. Over het algemeen geven daglenzen de minste klachten. Tegenwoordig zijn ook daglenzen in vele sterktes beschikbaar en tevens steeds beter betaalbaar. Het valt dus zeker te overwegen om (eventueel tijdelijk) over te stappen op daglenzen (en/of 2-weken lenzen). Indien u, als contactlensdrager, kunsttranen wilt gebruiken, overleg dan eventueel met uw contactlensspecialist, huisarts of oogarts. Niet alle kunsttranen zijn namelijk geschikt voor gebruik bij contactlenzen. We zullen nu wat uitgebreider ingaan op de verschillende behandelopties:

  • Regelmatig pauzeren / frequenter knipperen:
 Dit zorgt ervoor dat de traanfilm regelmatig wordt ververst, is belangrijk om goed scherp te kunnen kijken en om de klachten van droge ogen te verminderen. Door intensief lezen, computeren en/of televisiekijken kan de traanfilm namelijk teveel uitdrogen.
  • Oogdruppels, gels en/of oogzalf:
 Er zijn vele verschillende oogdruppels, gels en oogzalven beschikbaar. Welke is nu het beste? Daar kunnen wij u geen eenduidig antwoord op geven. Het is vaak uitproberen wat u prettig vindt en dat verschilt van persoon tot persoon. Om u enigszins op weg te helpen bij het bepalen van de geschikte oogdruppel (voor u), zullen we hieronder enkele aandachtspunten aanstippen:
  • Oogdruppelszijn vaak prettig voor overdag, omdat ze het beeld niet noemenswaardig vertroebelen. Het nadeel is dat ze meestal kort werken.
  • Ooggels hebben wat langer effect en vallen te overwegen als u van mening bent dat de druppels te weinig, of te kort, effect hebben.
  • Oogzalf heeft nog langer effect, soms wel enkele uren, maar geeft vaak een duidelijke vertroebeling van het zicht. Veel mensen gebruiken daarom ook liever overdag druppels of gel en eventueel voor het slapen gaan wat zalf.
  • Conserveringsmiddelen. Over het algemeen wordt aangeraden om oogdruppels/gels die conserveermiddel bevatten niet meer dan 6 maal per dag te gebruiken. Wilt u vaker druppelen? Of gebruikt u contactlenzen? Neem dan bij voorkeur een middel zonder conserveermiddelen. 
  • Contactlenzen.Vele oogdruppels zijn geschikt voor gebruik bij contactlenzen. Vooral de middelen zonder conserveringsmiddelen zijn hiervoor geschikt. Heeft u vooral last van irritatie net na het uitdoen van de lenzen? Druppel dan voordat u de lenzen uitdoet eventueel eerst met een kunsttraan, dit kan irritatieklachten voorkomen/verzachten.
  • Warme kompressen:
 Warme kompressen zorgen ervoor dat de klieren van Meibom, de klieren die het vettige laagje van de traanfilm maken (zie boven), beter open gaan staan en daardoor beter hun product kunnen afscheiden. Dit vettige laagje zorgt ervoor dat de traanfilm minder snel verdampt. Er wordt over het algemeen geadviseerd om 1 of 2 maal per dag een warm kompres gedurende 3 minuten op de dichte oogleden te leggen. Dit kan door een handdoek of washand goed warm te maken onder de kraan (LET OP: gebruik hiervoor geen kokend water), door vervolgens de ogen te sluiten en het warme kompres op de oogleden te leggen.
 Ook zijn er speciale maskers beschikbaar (vraag eventueel uw apotheek naar de verschillende mogelijkheden).
  • Overige maatregelen:
 De 3 genoemde maatregelen hierboven zijn de basis voor de behandeling tegen droge ogen. Mocht dit alles niet helpen, en/of bent u er misschien niet zeker van dat het om droge ogen gaat, overweeg dan om uw lokale optometrist te bezoeken. Deze kan dan beoordelen of er bij u sprake is van droge ogen of dat er sprake is van een andere diagnose. Mocht u de diagnose droge ogen krijgen en u heeft alle bovengenoemde maatregelen al geprobeerd zonder resultaat, dan zijn er eventueel ook nog andere vormen van therapie. Deze overige vormen kunnen alleen op indicatie van een oogarts worden verricht. In vrijwel alle gevallen is hiervoor een verwijsbrief van uw huisarts noodzakelijk.

Druppelinstructie

U kunt de ogen het beste druppelen door het onderooglid wat naar beneden te trekken met de ene hand. Vervolgens kijkt u naar boven en druppelt u met uw andere hand een druppel in de ruimte die is ontstaan tussen het ooglid en de oogbol. Zorg ervoor dat het flesje het oog niet aanraakt (zie boven) om schade aan het oog en besmetting van het flesje te voorkomen.







4) Prevalence and risk factors of dry eye disease in a British female cohort. 
Vehof J, Kozareva D, Hysi PG, Hammond CJ. Br J Ophthalmol. 2014 Dec;98(12):1712-7. doi: 10.1136/bjophthalmol-2014-305201. Epub 2014 Sep 3. PMID: 25185440

Mocht u naar aanleiding van deze informatie nog vragen hebben dan kunt u contact met ons opnemen via info@deoogcheck.nl.

Deze folder is onderdeel van Oogzorg Nederland B.V. Aan deze folder kunnen geen rechten worden ontleend.