Leeftijdsgebonden Maculadegeneratie

Maculadegeneratie (ofwel MD) is een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij de macula steeds slechter gaat functioneren. De leeftijdsgebonden variant van MD (ofwel LMD) is een van de meest voorkomende oorzaken van slechtziendheid in de Westerse wereld2De macula, ook wel de ‘gele vlek’ genoemd, is het deel van het netvlies dat zorgt voor scherp, centraal zicht. Als de macula niet meer goed functioneert, dan kan men dus niet meer goed scherp kijken en dit kan leiden tot blindheid. Omdat de rest van het netvlies niet wordt aangetast bij LMD worden patiënten over het algemeen nooit helemaal blind. Helaas is het zicht met deze delen van het netvlies niet zo scherp als dat met de macula. 

Risicofactoren


Er wordt al jaren veel onderzoek gedaan naar LMD en daardoor is er inmiddels steeds meer bekend over deze ziekte. Zo weten we dat familieleden van patiënten met LMD een verhoogde kans lopen op het ontwikkelen van LMD2. Een andere belangrijke risicofactor is roken2. Het wordt mensen met LMD dan ook sterk afgeraden om te roken. Andere belangrijke risicofactoren zijn leeftijd en geslacht2. Zo wordt de kans op LMD groter met het stijgen van de leeftijd en hebben vrouwen meer kans op LMD dan mannen.

De Oogcheck

Normale fundusfoto

Bij De Oogcheck wordt onder andere uw gezichtsscherpte gecontroleerd. Daarnaast wordt er ook een foto van uw netvlies gemaakt. Deze foto wordt vervolgens beoordeeld door een oogarts op kenmerken van LMD. Omdat LMD een ziekte is die zich op oudere leeftijd openbaart kan het zijn dat tekenen van LMD zich pas later manifesteren. Het valt dus te overwegen om uw ogen regelmatig te laten controleren, bijvoorbeeld elke 2-4 jaar. 

Symptomen

Mensen met LMD klagen vaak over slecht zicht. Dit geeft vaak vooral problemen met het herkennen van gezichten en problemen met lezen. Daarnaast kunnen patiënten met LMD last krijgen van metamorfopsie, ofwel het zien van kromme lijnen. Dit is het beste te testen met behulp van een Amslertest (zie beneden). Bij een achteruitgang van het zicht, of het zien van kromme lijnen, wordt u aangeraden om op korte termijn uw huisarts/oogarts te raadplegen.

Verschillende vormen (droog en nat)


Maculadegeneratie

Er zijn 2 vormen van LMD, namelijk een droge en een natte vorm. Bij de droge vorm is er over het algemeen sprake van een zeer langzame achteruitgang van de gezichtsscherpte. Bij de natte vorm zit er vocht en/of bloed in en/of onder het netvlies. Het zicht gaat bij de natte vorm vaak in een kortere periode achteruit. Om deze achteruitgang op te sporen wordt aangeraden om regelmatig de Amslertest te doen (zie beneden). Als u een achteruitgang van het zicht bemerkt, of als u kromme lijnen ziet, dan wordt u aangeraden om op korte termijn contact op te nemen met uw huisarts. De huisarts kan beoordelen of een verwijzing naar een oogarts nodig is. De oogarts kan vervolgens vaak snel beoordelen of u LMD heeft en welke vorm het betreft. In sommige gevallen is de diagnose niet direct duidelijk en is er aanvullend onderzoek nodig. Dit kan zijn een OCT-scan (netvliesscan) en/of een fluorescentie-angiogram. Met beide onderzoeken is de oogarts in staat om de macula in kaart te brengen. Of een dergelijk onderzoek geïndiceerd is hoort u van uw oogarts. Op de hierboven zijn zowel kenmerken te zien van een droge als van een natte vorm. De gele vlekjes noemt men 'drusen' en de ronde afwijking in het midden van de foto noemt men 'geografische atrofie'. Beide zijn kenmerken van de droge vorm. De bloedinkjes (de rode vlekjes net rechts van het midden) zijn een kenmerk van de natte vorm. Ongeveer 10-15% van de mensen krijgt uiteindelijk een natte vorm2

Behandelingen


Helaas is er voor de droge vorm van LMD vooralsnog geen behandeling beschikbaar. Wel kunt u, door het eventueel aanpassen van uw leefstijl, de achteruitgang proberen te verminderen. Zie hiervoor het kopje ‘Leefstijladviezen’ beneden.

Voor de natte vorm beschikken we sinds enkele jaren over injecties die in het aangedane oog worden gegeven. Er zijn verschillende medicijnen die de oogarts kan injecteren. Het is belangrijk om snel te starten met deze injecties, omdat lang wachten een slechte invloed kan hebben op de uiteindelijke prognose. Om een natte vorm op te sporen wordt u daarom aangeraden om regelmatig (dagelijks bijvoorbeeld) de Amslertest uit te voeren (zie beneden). Hoe eerder er over het algemeen wordt gestart met injecties, hoe beter vaak de prognose. Soms is ook een behandeling met photodynamische therapie (een soort laserbehandeling) of een operatie een optie. Uw oogarts kan bekijken of u voor 1 van deze behandelingen in aanmerking komt. 

Leefstijladviezen

1) Niet roken:
 Het wordt mensen met LMD ten zeerste afgeraden om te roken aangezien roken een van de belangrijkste risicofactoren voor LMD is. Mocht het u niet lukken in z’n geheel te stoppen met roken, dan is het ook zinvol om minder te roken2

2) Voedingssupplementen:
 De ‘Age-Related Eye Disease Study’ (AREDS) heeft aangetoond dat het zinvol is voor LMD patiënten om voedingssupplementen te gebruiken. Zowel de AREDS1-studie als AREDS2-studie hebben aangetoond dat door het gebruik van deze voedingssupplementen het risico op een vergevorderd stadium van LMD kleiner wordt. Het hangt echter wel af van het stadium van de ziekte of het zinvol is om deze supplementen te gebruiken. In Nederland zijn er inmiddels verschillende voedingssupplementen op de markt die zich richten op LMD.  Deze voedingssupplementen zijn vrij verkrijgbaar (zonder recept) bij uw apotheek. Raadpleeg voor gebruik altijd een arts2.

Slechtziendheid / hulpmiddelen

  • Ergra Low Vision: Ergra Low Vision is al meer dan vijftig jaar een specialist op het gebied van low vision in Nederland en Duitsland. Hun specialisten werken in meer dan 200 ziekenhuizen, zorgcentra en oogklinieken en werken nauw samen met ruim 400 oogartsen. Ze hebben met alle zorgverzekeraars een overeenkomst. Ergra Low Vision is vooral gericht op het geven van advies over, en het aanmeten van, optische hulpmiddelen voor thuis of op het werk. Meer weten over Low Vision advies en voorlichting? Bel dan met 070 – 311 40 70 of mail naar info@ergra-low-vision.nl
  • Koninklijke Visio: Koninklijke Visio is het expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen. Bij Visio kan iedereen terecht met vragen over slechtziend of blind zijn. Visio biedt informatie en advies, maar ook verschillende vormen van onderzoek, begeleiding, revalidatie, onderwijs en wonen. Deze diensten zijn er voor mensen die slechtziend of blind zijn, ook als zij daarnaast een verstandelijke, lichamelijke of andere zintuiglijke beperking hebben. Persoonlijk en professioneel betrokkenen kunnen ook bij Visio terecht voor informatie en deskundigheidsbevordering. Wilt u meer informatie of wilt u een beroep doen op de diensten van Visio, dan kunt u contact opnemen met de Cliëntservicelijn door te bellen met 088 585 85 85. Of u stuurt een e-mail naar info@visio.org.    

Patiëntenverenigingen

  • De Oogvereniging: De oogvereniging is er voor iedereen met een visuele beperking. Voor meer informatie kunt u terecht op hun website (www.oogvereniging.nl) of bellen met 030-299 2878.
  • Maculadegeneratie Vereniging Nederland: (MD Vereniging) 
Postbus 2034, 3500 GA Utrecht, T 030-2980707, F 030-2932544, 
e-mail: mdvereniging@sb-belang.nl, website: www.mdvereniging.nl

Referenties

2) Jack J. Kanski. Clinical Ophthalmology. A systemic approach. Sixth edition.

Amsler test

  1. Draag de bril die u normaal ook draagt bij het lezen.
  2. Houd de Amslerkaart op ongeveer 40 cm afstand van uw oog.
  3. Dek één oog af met uw hand.
  4. Kijk naar de zwarte stip in het centrum van de kaart.
  5. Laat het oog niet afdwalen van de zwarte stip.
  6. Doe hetzelfde maar dan met het andere oog afgedekt.
  7. Herhaal deze test regelmatig (bijvoorbeeld elke week/dagelijks).
  8. Raadpleeg uw oogarts bij het zien van kromme/kronkelige lijnen, vervaagde gebieden of gebieden die helemaal niet meer zichtbaar zijn.


Mocht u naar aanleiding van deze informatie nog vragen hebben dan kunt u contact met ons opnemen via
 info@deoogcheck.nl. Bij 1 van de alarmsymptomen adviseren wij u om op korte termijn contact op te nemen met uw huisarts.

Deze folder is onderdeel van Oogzorg Nederland B.V. Aan deze folder kunnen geen rechten worden ontleend. 

De Oogvereniging

Voor iedereen met een visuele beperking, oogaandoening of doofblindheid